Ułamki i działania na liczbachOtwarte · 2 pkt
CKE · 2025

Zadanie 16 — uzasadnij, że trzeci ułamek ma licznik 1

Jak uzasadnić, że trzeci ułamek w sumie równej siedmiu piętnastym ma licznik 1.

01

Zadanie

Liczbę 715\frac{7}{15} zapisano w postaci sumy trzech ułamków zwykłych, z których jeden jest równy 15\frac{1}{5}, a drugi 16\frac{1}{6}.

Uzasadnij, że trzeci składnik tej sumy można przedstawić w postaci ułamka zwykłego, którego licznik jest równy 11, a mianownik jest liczbą całkowitą dodatnią. Zapisz obliczenia.

02

Jak to ugryźć

Trzeci składnik to całość minus dwa znane składniki. Ułamki o mianownikach 1515, 55 i 66 sprowadź do wspólnego mianownika — najmniejszy to 3030. Wynik skróć i sprawdź, czy licznik wyszedł 11.

03

Krok po kroku

715−(15+16)=1430−(630+530)=1430−1130=330=110\frac{7}{15} - \left(\frac{1}{5} + \frac{1}{6}\right) = \frac{14}{30} - \left(\frac{6}{30} + \frac{5}{30}\right) = \frac{14}{30} - \frac{11}{30} = \frac{3}{30} = \frac{1}{10}

Sprawdzenie: 15+16+110=630+530+330=1430=715\frac{1}{5} + \frac{1}{6} + \frac{1}{10} = \frac{6}{30} + \frac{5}{30} + \frac{3}{30} = \frac{14}{30} = \frac{7}{15}.

Odpowiedź: Trzeci składnik jest równy 110\frac{1}{10}, więc ma licznik 11 i mianownik 1010, który jest liczbą całkowitą dodatnią.

04

Jak to zapisać na egzaminie

To zadanie typu „uzasadnij”, więc ostatnie zdanie jest obowiązkowe: nazwij wynik i powiedz wprost, że spełnia warunek z zadania. Nie zatrzymuj się na 330\frac{3}{30} — dopiero po skróceniu widać licznik 11. Sama równość 15+16+110=715\frac{1}{5} + \frac{1}{6} + \frac{1}{10} = \frac{7}{15} bez obliczeń daje tylko 11 punkt.

05

Za co są punkty · 2

  • 1Za zapisanie działania albo równania prowadzącego do trzeciego składnika, np. 7/15 − (1/5 + 1/6) albo 1/5 + 1/6 + x = 7/15.
  • 1Za poprawne obliczenia i wynik 1/10 z uzasadnieniem, że licznik jest równy 1.
06

Tu łatwo o błąd

ŹleDlaczego źleDobrze
15+16=211\frac{1}{5} + \frac{1}{6} = \frac{2}{11}dodane liczniki i mianowniki osobnowspólny mianownik: 630+530=1130\frac{6}{30} + \frac{5}{30} = \frac{11}{30}
wynik 330\frac{3}{30} bez skrócenialicznik to 33, więc warunek nie jest jeszcze pokazany330=110\frac{3}{30} = \frac{1}{10}
Źródło: Arkusz i zasady oceniania — egzamin ósmoklasisty z matematyki, termin główny 14 maja 2025 (CKE).
Dalej · zadanie 17 z 21Ile plakatów ma każde z trojga przyjaciół, gdy ich liczby są opisane zależnościami od liczby plakatów Basi.Równania · 3 pkt
Następne zadanie